Viêm gan C lây qua đường gì? Tìm hiểu sâu hơn các con đường lây nhiễm

Viêm gan virus C (HCV) đã đạt tới mức đại dịch. Theo báo cáo, có tới 1 triệu ca nhiễm mới viêm gan C mỗi năm trên toàn thế giới. Vậy, tại sao virus viêm gan C lại lây lan đến mức báo động như vậy và viêm gan C lây nhiễm qua đường gì?

Viêm gan C lây qua đường gì? Tìm hiểu sâu hơn các con đường lây nhiễm 1Bệnh viêm gan siêu vi C lây nhiễm như thế nào?

Viêm gan C lây qua đường nào?

Về bản chất, siêu vi C lây truyền khi virus trong máu người bệnh xâm nhập vào máu của người lành. Chính vì vậy, máu được coi là con đường dẫn truyền virus viêm gan C. Tuy nhiên, không giống như nhiều virus lây truyền qua máu khác (như HIV), virus viêm gan C là một virus có sức sống mạnh, máu và các sản phẩm từ máu đều có thể là con đường để virus viêm gan C lây truyền. Hơn thế nữa, chúng có thể tồn tại ngoài môi trường đến vài ngày, chính vì vậy mà khi vết thương hở của người lành tiếp xúc với máu khô của người bệnh, virus viêm gan C vẫn có thể lây truyền vào máu của người lành. 

Hai phơi nhiễm (*) chủ yếu chính là tiêm chích ma túy và truyền máu.

(*) Phơi nhiễm là các hoạt động tiếp xúc trực tiếp với máu có thể làm lây truyền virus viêm gan C.

Truyền máu và các sản phẩm từ máu.

Năm 1970 – 1980, rất nhiều bệnh nhân bị nhiễm viêm gan C qua con đường truyền máu. Tỷ lệ viêm gan C sau truyền máu trong khoảng thời gian này được xác định là 8% – 10%. Đến năm 1990, các biện pháp sàng lọc máu ra đời nên tỷ lệ lây nhiễm siêu vi C qua con đường này đã giảm đi đáng kể (<5%). Kể từ đó, các cải thiện trong việc sàng lọc và kiểm tra máu đã có những bước tiến đáng kể, làm nguy cơ lây nhiễm qua con đường truyền máu sau năm 1993 chỉ còn dưới 1%.

Truyền máu và các sản phẩm từ máu. 1

Tỷ lệ lây lây nhiễm viêm gan C qua đường truyền máu hiện nay là 1/2000.000 (1 phần 2 triệu)

Tuy nhiên, trong giai đoạn này, tỷ lệ nhiễm viêm gan C vẫn ở mức cao, vì virus viêm gan C có thể sống được trong cả các sản phẩm từ máu (như huyết tương, tiểu cầu, hồng cầu,…). Những bệnh nhân có chỉ định phải sử dụng các sản phẩm từ máu (bệnh nhân bị chảy máu cấp, bệnh nhân có ban xuất huyết do giảm tiểu cầu, bệnh nhân thiếu antithrombine III,…) cũng là những người có khả năng bị nhiễm virus viêm gan C. Mãi về sau, các phương pháp sàng lọc mới được thực hiện, nên tỉ lệ này đã giảm đi.

Cho đến hôm nay, HCV lây nhiễm qua truyền máu và các sản phẩm từ máu đã trở nên rất hiếm do các kỹ thuật kiểm tra cực kì nghiêm ngặt, người ta có thể phát hiện được sự hiện diện của virus ngay cả ở những bệnh nhân mới nhiễm và trong cơ thể vẫn là viêm gan C kháng thể âm tính. Tỷ lệ lây truyền qua đường này hiện nay là 1/2000.000 (1 phần 2 triệu).

Tiêm chích ma túy, sử dụng chung bơm kim tiêm

Kể từ sau năm 1970, tiêm chích ma túy được coi là con đường chính trong việc làm lây nhiễm virus viêm gan C. So với các virus khác, khi sử dụng đường tiêm tĩnh mạch HCV lây truyền rất nhanh. Tỷ lệ nhiễm siêu vi gan C ở những người tiêm chích ma túy sử dụng chung bơm kim tiêm cao gấp 4 lần so với HIV. Nhiều nghiên cứu cũng đã chứng minh rằng, tỷ lệ mắc viêm gan C ở những người này là rất cao, lên đến 90%.

Thời gian tiêm chích và số lần sử dụng chung kim tiêm càng nhiều thì tỷ lệ lây nhiễm bệnh càng cao.

Lây truyền qua đường tình dục

Người ta tin rằng virus viêm gan C có thể lây truyền qua đường tình dục, nhưng tỷ lệ rất thấp. Khả năng nhiễm HCV qua đường này tăng khi một trong 2 người có nhiều bạn tình hoặc 1 trong 2 mắc thêm các bệnh tình dục khác (như giang mai, lậu, HIV,…).

Lây truyền qua đường tình dục 1

Quan hệ tình dục không an toàn có thể làm lây nhiễm HCV – Ảnh minh họa

Chẳng hạn, bạn quan hệ tình dục không an toàn với một gái mại dâm (đây là đối tượng có hơn năm đối tác tình dục mỗi năm) thì nguy cơ mắc viêm gan C của đối tượng này sẽ cao hơn những người khác. Tần số truyền HCV giữa các đối tác tình dục một vợ một chồng là rất thấp theo hầu hết các nghiên cứu.

Các con đường truyền nhiễm khác

  • Lây truyền trong gia đình

Tỷ lệ nhiễm virus viêm gan C trong gia đình là cực kì thấp. Hơn nữa, nghiên cứu về lây nhiễm HCV trong phạm vi hộ gia đình là rất phức tạp. Tuy nhiên, người ta khẳng định rằng, siêu vi C không lây qua đường ăn uống, tiếp xúc thân mật, dùng chung bát đũa hay ôm hôn (gọi chung những con đường không máu). Chính vì vậy, nếu trong gia đình bạn có người bị viêm gan C, bạn không cần phải cách li hay hạn chế tiếp xúc với họ.

Nhiều nghiên cứu về con đường lây nhiễm virus gan C từ mẹ sang con cũng đã được thực hiện. Kết quả chỉ ra rằng, HCV không lây trong lúc bào thai ở trong bụng mẹ, mà chỉ lây trong quá trình sinh nở, nhưng tỷ lệ này cũng rất thấp (<5%). Viêm gan C cũng không lây qua việc cho con bú, tuy nhiên các bà mẹ bị viêm gan C vẫn được khuyến cáo trường hợp núm vú bị trầy xước thì không nên cho con bú trực tiếp vì có thể lây truyền bệnh sang con.

Chi tiết: Viêm gan C có lây từ mẹ sang con không?

  • Phơi nhiễm nghề nghiệp

Nhân viên y tế là những người có tiếp xúc với máu, chính vì vậy họ có nguy cơ bị viêm gan C qua phơi nhiễm nghề nghiệp. Tuy nhiên, tỷ lệ này không lớn hơn nhiều so với những người khác, kể cả với bác sĩ phẫu thuật. Theo CDC (Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ ), tỷ lệ lây nhiễm virus viêm gan C không chủ ý qua tiếp xúc với vật sắc nhọn có chứa HCV dương tính nằm trong khoảng 0% -7% (trung bình là 1,8%).

Nếu một nhân viên y tế bị kim tiêm từ một bệnh nhân viêm gan C đâm vào tay thì cần theo dõi sức khỏe và điều trị sớm với interferon + ribavirin trong vòng 3-6 tháng.

  • Lây nhiễm qua các dụng cụ xăm mình, xỏ lỗ cơ thể

Xăm mình hay các hoạt động xỏ lỗ cơ thể được tin rằng làm gia tăng nguy cơ nhiễm HCV, bởi các dụng cụ này không có kỹ thuật khử trùng đầy đủ. Tuy nhiên, tỷ lệ lây nhiễm qua con đường này cũng không cao. Chúng được chấp nhận rộng rãi và có các cảnh báo về lây nhiễm virus gan C qua con đường này nhưng hiện tại vẫn cần được nghiên cứu thêm.

  • Không xác định được đường lây nhiễm

Trong tất cả các ca nhiễm viêm gan C, hơn 40% các trường hợp không biết tại sao họ bị nhiễm bệnh. Hầu hết trong số này có thể xác định được các yếu tố nguy cơ dựa vào những nguyên nhân đã biết còn lại hơn 10% trường hợp không xác định được yếu tố nguy cơ hoặc nguy cơ không rõ ràng. 

Có lẽ qua bài viết này, câu trả lời cho câu hỏi: “Viêm gan C lây qua đường gì?” đã được giải đáp và bạn đã có thể hiểu rõ hơn bản chất của việc lây nhiễm siêu vi C. Việc tìm hiểu các con đường lây bệnh giúp bạn chủ động trong việc phòng tránh viêm gan C, điều này không chỉ giúp ích cho bản thân bạn mà còn cho cả người thân và những người xung quanh bạn.

Có thể bạn quan tâm: ,

comments

Viemganc.vn